Sözlük
Seyahat operasyonunun ortak dili.
Bir acentede herkes aynı kelimeyi kullanmalı: kontenjan, pax, hakediş, taban fiyat. Ekibe yeni katılan biri buradan başlayabilir.
Alacak yaşlandırma
Tahsil edilmemiş tutarların bekleme süresine göre dağılımı.
- Alacakların 0–30, 31–60, 61–90 gün gibi aralıklara bölünerek gösterilmesidir. Toplam alacak rakamı tek başına yanıltıcıdır; asıl risk, uzun süredir bekleyen kısımdadır.
Cari hesap
Bir tarafla aradaki borç–alacak defteri.
- Müşteri, tedarikçi ya da partner acenteyle olan hareketlerin ve bakiyenin tutulduğu hesaptır. Turizmde tahsilat ve ödeme farklı zamanlara yayıldığı için cari bakiye, nakit pozisyonundan bağımsız olarak izlenmesi gereken bir büyüklüktür.
Erken rezervasyon
Kalkıştan uzun süre önce yapılan, indirimli satış.
- Talebi öne çekmek ve nakit akışını erkene almak için uygulanan indirimdir. Doğru kurgulandığında seferin taban dolulukla kalkmasını garanti eder; yanlış kurgulandığında yüksek sezonun marjını yer.
Hakediş
Satış karşılığı doğan komisyon alacağı.
- Bir acentenin başka bir acente adına yaptığı satıştan doğan komisyon tutarıdır. Satış anında hesaplanmadığında ay sonunda mutabakat tartışmasına dönüşür.
İşletme belgesi
Seyahat acentesi olarak faaliyet izni.
- Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca düzenlenen, seyahat acentesi olarak faaliyet gösterme iznini veren belgedir. Belge numarasının sözleşmelerde ve belgelerde yer alması zorunludur.
Kontenjan
Bir seferde satılabilecek yer sayısı.
- Belirli bir kalkış için ayrılan kapasitedir. Otobüslü turlarda koltuk sayısına, konaklamalı turlarda oda tipine bağlı olabilir. Satış anında düşülmezse aynı yer birden çok kez satılabilir — sektörde “çift satış” denen hata budur.
Manifest
Kalkış öncesi yolcu listesi.
- Bir seferdeki yolcuların adı, iletişim bilgisi, koltuk numarası ve biniş noktasını içeren listedir. Rehber ve şoför bu listeyle çalışır; sigorta ve kimlik bildirimlerinde de esas alınır.
Mesafeli satış sözleşmesi
Yüz yüze olmayan satışlarda düzenlenen sözleşme.
- İnternet, telefon gibi uzaktan iletişim araçlarıyla yapılan satışlarda düzenlenen sözleşmedir. Cayma hakkı, bedelin iadesi ve bilgilendirme yükümlülükleri bu sözleşmeye bağlıdır.
No-show
Rezervasyonu olduğu hâlde gelmeyen yolcu.
- Yer ayırtmış ancak kalkışa katılmamış yolcudur. İptal koşullarına göre bedelin tamamı veya bir kısmı acentede kalır; maliyet zaten oluştuğu için kârlılık hesabında ayrı ele alınması gerekir.
Overbooking
Kapasiteden fazla satış.
- Kontenjanın üzerinde rezervasyon alınmasıdır. Bilinçli bir gelir yönetimi tercihi olabileceği gibi, kontenjanın anlık düşmemesinden kaynaklanan bir hata da olabilir. İkincisi kalkış sabahı yolcu mağduriyetiyle sonuçlanır.
Ön bilgilendirme
Sözleşme kurulmadan önce katılımcıya yapılması zorunlu bilgilendirme.
- Katılımcıya, sözleşme kurulmadan önce turun kapsamı, bedeli, iptal ve değişiklik koşulları gibi konularda bilgi verilmesidir. Yapıldığının ispatı seyahat acentesine aittir; bu yüzden neyin, kime, ne zaman iletildiğinin kaydı önemlidir.
Paket tur
Ulaşım, konaklama ve diğer hizmetlerin tek bedelle satıldığı tur.
- En az iki farklı hizmetin (ulaşım, konaklama, ulaşım-konaklama dışı turizm hizmeti) birleştirilip tek fiyatla, yirmi dört saatten uzun süreyle satıldığı seyahat düzenlemesidir. Paket tur satan acente “düzenleyici” sayılır ve yazılı sözleşme, ön bilgilendirme, zorunlu sigorta gibi yükümlülükler doğar.
Pax
Yolcu sayısı.
- Passenger kelimesinin kısaltması; bir rezervasyondaki ya da seferdeki kişi sayısını belirtir. Fiyatlama, kontenjan ve maliyet hesapları genellikle pax üzerinden yürür.
PNR
Rezervasyon kayıt numarası.
- Passenger Name Record — bir rezervasyonu benzersiz biçimde tanımlayan koddur. Müşteriyle iletişimde, tedarikçi yazışmalarında ve tahsilat eşleştirmesinde referans olarak kullanılır.
Sefer
Bir turun belirli tarihli kalkışı.
- Tur bir şablondur; sefer o turun belirli bir tarihte gerçekleşen kalkışıdır. Kontenjan, maliyet, rehber ataması ve kârlılık sefer düzeyinde tutulur — aynı turun iki farklı kalkışı çok farklı sonuç verebilir.
Son dakika
Kalkışa az kala yapılan satış.
- Boş kalan yerlerin kalkışa yakın satılmasıdır. Koltuk kalkıştan sonra satılamaz bir stoktur; bu yüzden son dakika fiyatı çoğu zaman maliyetin üstünde herhangi bir bedeldir.
Taban fiyat
Bir turun inilebilecek en düşük satış fiyatı.
- Turu üreten acentenin, kendi adına satış yapan partnerler için belirlediği alt sınırdır. Marka değerini ve kanal barışını korur: aynı tur iki kanalda çok farklı fiyata görünmez.
Transfer
Havalimanı–otel gibi noktadan noktaya ulaşım hizmeti.
- Turun parçası ya da tek başına satılan ulaşım hizmetidir. Araç, sürücü ve saat ataması gerektirir; günlük görev listesi olarak sahaya iner.
Voucher
Yolcunun hizmeti almaya hak kazandığını gösteren belge.
- Rezervasyon karşılığında düzenlenen, yolcunun hangi hizmetleri hangi tarihte alacağını gösteren belgedir. Otelde, rehberde ve tedarikçide ibraz edilir; biniş noktası ve saati gibi operasyon bilgilerini de taşır.
Alacak takibiİlgili:Cari hesap
İlgili:Son dakika
İlgili:Kontenjan
İlgili:Kontenjan
İlgili:Erken rezervasyonOverbooking
Partner şartlarıİlgili:Hakediş
İlgili:Manifest
Belge üretimiİlgili:PNRManifest
Terimleri ekranda görün.
Sözlükteki her kavramın panelde bir karşılığı var. Demoda hepsini yerinde gösteriyoruz.